Kısaca
- Yüzeylerden ellere geçen mikroorganizmalar göz, burun ve ağza dokunulduğunda enfeksiyon riskini artırıyor.
- Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu belirtiyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el yıkamanın süresi, sıklığı ve yöntemiyle ilgili 5 soruluk bir test hazırladı.
Gün içinde kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak kullanılan yüzeylere kadar pek çok yere dokunuyoruz ve bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellerimize geçebiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, ellerin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl yıkandığının hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynadığını belirtti.
Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak, bu mikroorganizmaların vücuda girişini kolaylaştırıyor ve solunum yolu ile sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasına yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), doğru el hijyeninin özellikle ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu vurguluyor.
Test sorularından öne çıkanlar
Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını ölçmek için hazırladığı testte önemli uyarı ve önerilerde bulundu.
Birinci soru el yıkama süresiyle ilgili. Seydaliyeva’ya göre eller sabunlandıktan sonra en az 20 saniye ovalanmalı. Bilimsel çalışmalar, daha kısa süreli yıkamada ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların daha az uzaklaştığını gösteriyor. Doğru yöntem; ellerin temiz akan suyla ıslatılması, sabunla köpürtülmesi, en az 20 saniye ovalanması, temiz akan suyla durulanması ve tamamen kurulanmasından oluşuyor. Birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine bu basamakların uygulanması gerektiği vurgulanıyor.
İkinci soruda ise yalnızca avuç içlerinin değil, el sırtlarının, parmak aralarının ve tırnak altlarının da sabunla ovalanması gerektiği belirtiliyor. Yıkamadan sonra ellerin tamamen kurutulmasının önemli olduğu, çünkü ıslak ellerin mikroorganizmaları diğer yüzeylere daha kolay aktarabildiği ifade ediliyor. Temiz havluyla kurutmanın mı, hava ile kurutmanın mı daha üstün olduğu konusunda ise yeterli bilimsel kanıt bulunmadığı kaydediliyor.
Üçüncü soru, ellerin yalnızca kirli göründüğünde mi yıkanması gerektiğine dair. Seydaliyeva, ellerin gözle temiz görünse de enfeksiyon etkeni mikroorganizmalar taşıyabileceğini söylüyor. Yemek hazırlamadan önce, yemekten önce, bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvalet kullanımından veya dışkıyla temastan sonra, öksürme, hapşırma ve burun temizlemesinin ardından mutlaka el yıkanmalı. Evde kusma ya da ishali olan bir hastanın bakımından önce ve sonra, yara bakımında, hayvan veya hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da yıkanmanın hayati önem taşıdığı belirtiliyor.
Dördüncü soruda, etkili el yıkamanın çok sıcak suyla yapılması gerekip gerekmediği ele alınıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Önemli olanın suyun sıcaklığı değil, ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre sabunla ovalanması, durulanması ve kurulanması olduğu vurgulanıyor. Çok sıcak suyun ciltte tahrişe, hatta yanıklara yol açabileceği uyarısı yapılıyor; kişi tercihine göre soğuk ya da ılık su kullanılabileceği ifade ediliyor.
Beşinci soru el antiseptiğinin sabun ve suyun yerini tutup tutmadığına dair. Alkol bazlı el antiseptiklerinin yararlı olduğu, ancak her koşulda sabun ve suyun yerine geçmediği belirtiliyor. Sabun ve suya erişilemiyorsa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren antiseptik kullanılabilir; antiseptik elin tüm yüzeylerine yayılmalı ve eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür şekilde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Özellikle norovirüs gibi bazı enfeksiyon etkenlerinin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve suyun alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili olduğu kaydediliyor. Bu nedenle antiseptik, el yıkamanın daha güçlü bir alternatifi değil, uygun koşullarda kullanılabilecek bir seçenek olarak görülmesi gerektiği belirtiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
