Kısaca
- Rahim ağzı kanseri, kadınlarda en sık görülen kanserlerin başında gelir ve HPV enfeksiyonları bu hastalığın önemli nedenlerinden biridir.
- Kanser öncesi hücre değişiklikleri çoğu zaman belirti vermez; bu nedenle şikâyet olmasa da düzenli tarama yaptırılması gerekir.
- Türkiye’de 30-65 yaş arası kadınlarda rutin tarama beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılmaktadır.
Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, HPV enfeksiyonu, tarama yöntemleri ve HPV aşıları hakkında bilgi verdi. Uzman, kanser öncesi değişikliklerin erken saptanmasının kanserin oluşmasını engelleyebileceğini söyledi.
Belirti olmaması hastalık olmadığı anlamına gelmiyor. Yüksek riskli HPV türlerinin uzun süre vücutta kalması rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor; bu değişikliklerin bir kısmı yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. HPV enfeksiyonu ve kanser öncesi değişiklikler herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiği için ağrı ya da siğil olmaması, taramaya ihtiyaç olmadığı anlamına gelmiyor.
Tarama ne zaman yapılmalı?
Tarama zamanı kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması, 30-65 yaş arasındaki kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yürütülüyor. HPV testi pozitif çıkanlar, önceki taramasında anormal sonuç alanlar ya da özel risk taşıyanlarda daha yakın takip gerekebiliyor. Kontrol sıklığı, sağlık durumu ve test sonuçlarına göre hekim tarafından belirleniyor.
HPV testi ile smear testi arasındaki fark
Taramada rahim ağzından alınan örnekler inceleniyor. HPV testi, kanserle ilişkili yüksek riskli HPV türlerinin varlığını araştırıyor. Smear testi ise rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve tekrar aralığı yaşa, önceki sonuçlara ve kişisel risklere göre belirleniyor.
Pozitif HPV sonucu tek başına kanser tanısı değildir. Sonucun uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takibin tamamlanması gerekir. Saptanan HPV türü, smear sonucu, yaş ve önceki taramalar dikkate alınarak yol belirleniyor. Bazı kişilerde testin belli bir süre sonra tekrarlanması yeterli olurken, bazı durumlarda rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması gerekebiliyor. Kanser öncesi değişiklik saptanırsa uygun takip ya da tedavi planlanıyor; bu değişikliklerin zamanında ele alınması kanser gelişimini önlemeye yardımcı oluyor. Tarama sonucu normal çıksa bile bir sonraki kontrolün önerilen zamanda yapılması önemli.
HPV aşısı taramanın yerini tutmaz
HPV aşısı, hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine katkı sunuyor. En yüksek fayda, virüsle karşılaşmadan önce uygulandığında elde ediliyor. Aşılama 9 yaşından itibaren başlayabiliyor ve kız ve erkek çocukların erken yaşta aşılanması önemli görülüyor. Yetişkinlerde aşıdan yarar görülüp görülmeyeceği yaş, önceki aşılar ve sağlık durumu göz önünde bulundurularak hekim tarafından değerlendiriliyor.
Aşı mevcut enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor; yeni enfeksiyonlara karşı koruma amacı taşıyor. Daha önce HPV saptanmış olması aşının her durumda yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Yine de aşı yaptıran kadınların, kendileri için önerilen rahim ağzı kanseri taramalarını sürdürmesi gerekiyor.
Bulaşma ve korunma
HPV başlıca cinsel temas ve cinsel yakınlaşma sırasında doğrudan deri teması yoluyla bulaşıyor. Belirti göstermeyen kişiler de virüsü bulaştırabiliyor. Prezervatif bulaşma riskini azaltıyor, ancak genital bölgenin tamamını örtmediği için tam koruma sağlamıyor. HPV hem kadınları hem erkekleri etkileyebiliyor. HPV testi virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor ve virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Bu nedenle pozitif sonuçlar kişiler hakkında hüküm vermek için değil, tıbbi değerlendirme ve takibi planlamak için ele alınmalı.
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışında ya da menopoz sonrası kanama ile özellikle kötü kokulu ve alışılmadık vajinal akıntı gibi şikâyetlerde hekime başvurulmalı. Bu belirtiler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiği için nedenin belirlenmesi amacıyla muayene yapılması önemli. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler ayrıca değerlendirilmeli.
Son rahim ağzı kanseri taramasının tarihini kontrol etmek, tarama zamanı gelen ya da ne zaman kontrol yaptırması gerektiğini bilmeyen kişiler için önemli. Böyle durumda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulabilir. Yaşa ve kişisel sağlık geçmişine uygun bir tarama planı oluşturmak, test sonuçlarını öğrenmek ve önerilen takipleri tamamlamak, rahim ağzı kanserinden korunmada önemli bir yer tutuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
