Türkiye’de 12-14 milyon diyabetli var, ancak çoğu hastalığından habersiz

14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte, Acıbadem Sağlık Grubu uzmanları diyabetin erken tanısını, organlar üzerindeki etkilerini ve yeni tedavi yöntemlerini ele aldı. Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiği belirtildi.

Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, diyabetin mikrobik etkeni olmayan bir pandemi gibi hızla arttığını söyledi. Yılmaz, ülkede her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, ikiye katlandığını saptadıklarını belirtti.

Yılmaz, diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu, ancak ciddi yan etkilerinin bulunduğu için reçetesiz satılmaması gerektiğini vurguladı.

Etkinlikte hastalığın yaş sınırı olmadığına dikkat çekildi. Yılmaz, diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta görülebildiğini ve iyi izlenmediğinde kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının başlıca nedenlerinden biri olduğunu söyledi. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem almanın hastayı organ hasarlarından koruduğunu ve tedavinin ekonomik yükünü azalttığını belirtti.

Diyabet tedavisindeki teknolojilerin son yıllarda büyük değişim geçirdiği de anlatıldı. Geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümle sürdürülen takibin, sürekli glikoz ölçen sensörler sayesinde çok daha ayrıntılı hale geldiği belirtildi. Yılmaz, günde 4-5 kan şekeri ölçümüyle aradaki değişimlerin çoğunun görülemediğini, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını ve bu teknolojinin daha da gelişeceğini söyledi. Yılmaz’a göre zamanla insülin iğneleri ve enjeksiyonlar da tarih olacak.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini belirtti. Diyabetli çocuğu olan bir annenin, çocuğunun geceleri hipoglisemiye girip girmediğini düşünerek sürekli kaygı yaşayabildiğini anlatan Tanrıkulu, sensör ve insülin pompalarının bu kaygıyı azaltabildiğini ifade etti.

Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğu, 2050 yılında bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiği aktarıldı. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini söyledi.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin yalnızca kan şekerini etkileyen bir hastalık olmadığını, gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu söyledi. Apaydın, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini belirtti.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedavideki faydalarını anlattı. Gün içinde vücuttaki şeker oranının çok değişken olmasının hücreyi yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açabildiğini belirten Süleymanoğlu, düzenli ve sürekli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilmeye başlandığını söyledi. Bu cihazlar sayesinde gece uykudayken de şeker seviyesinin izlenebildiğini ve diyabet merkeziyle çoklu ölçüm sonuçlarının paylaşılabildiğini ekledi.

Son yıllarda "zayıflama iğnesi" olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğu vurgulandı. Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini belirtti. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği ya da trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılmasının şart olduğunu söyledi. Yılmaz, Türkiye’de bu ilaçların reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu ve sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin hastaların tedaviden uzaklaşmasına neden olabildiğini de ekledi.

Etkinlikte anlatılan hasta öykülerinden biri, çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen 46 yaşındaki Selin Oral’a ait. Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumunun ardından giderek kilo aldığını, 18 kez diyetisyene başvurmasına rağmen kalıcı sonuç elde edemediğini ve 108 kiloya ulaştığında obezite ameliyatı olmayı düşünmeye başladığını anlattı. İnsülin direncinin çok yüksek olduğu belirlenen Oral için Yılmaz ve sağlık ekibi ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan özel bir program oluşturdu. Tedavinin ilk döneminde yürümeye başlayan Oral, önce 10 kilometre yürüdü, ardından koşmayı başardı. Yaklaşık 38 kilo vererek 70’li kilolara inen Oral’ın bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabildiği ve nisan ayında Prag’da yapılacak yarı maratonda 21 kilometre koşmaya hazırlandığı aktarıldı.

Oral, yaşadığı değişimi şöyle anlattı: "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum. Tedaviyle kilo verdikçe yürümeye, ardından oğlumun da desteğiyle koşmaya başladım." Oral, eskiden hareket edemediği için kendini çok kötü hissettiğini, şimdi ise hareket etmediği günlerde huzursuz olduğunu söyledi.

Bir diğer hasta öyküsü ise İlhan Güngördü’ye ait. Kan şekeri 600 ile komaya giren ve günlerce hastanede yatan Güngördü, 52 kilo vererek diyabeti, hipertansiyon ve karaciğer yağlanması hastalıklarını yendiğini anlattı ve insülini bıraktı.

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner’e 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı konuldu. İlk dönemden itibaren glikoz sensörü kullanan Güner, son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdürüyor. Sensör ve pompadan gelen veriler sesli ekran okuyucu aracılığıyla takip edilirken, glikoz seviyesindeki değişimleri gösteren grafikler yapay zekaya yüklenerek betimlenebiliyor. Güner, pompayı kullanmaya başladığından beri herhangi bir sorun yaşamadığını belirtti.

Güner, görme engeli nedeniyle pompayı tek başına kullanamayacağına dair görüşlere de değindi. Dijital sistemlerden yararlanarak tedavisini bağımsız biçimde yönetebileceğini söyleyen Güner, bir eğitim programı için İstanbul’da beş ay tek başına yaşadığını ve günlük hayatını kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan sürdürdüğünü anlattı. Teknolojinin doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabildiğini belirten Güner, başka ülkelerde pompa kullanan görme engelli kadınları görünce bunu yapabileceğine inandığını ifade etti.

Diyabetli hastaların yüzde 70’inde aşırı kilo ve obezite

Etkinlikte İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri ilk kez paylaştı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunuyor. Hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülürken, her iki diyabet hastasından biri aynı zamanda kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına geriletildiği belirtildi.

Yılmaz, bu verilerin diyabetin doğru yönetildiğinde korkulan bir hastalık olmaktan çıkabildiğini gösterdiğini söyledi. DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini belirten Yılmaz, bu hedefe ulaşılması halinde dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birinin oluşturulacağını ve akademik çalışmalara önemli katkı sağlanacağını ifade etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı