Kısaca
- Çocukluk çağında sık görülen kabızlık, günlük yaşamı, sosyal ilişkileri ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.
- Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Uzmanı Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, kabızlığın erken fark edilip uygun tedavi edilmesi gerektiğini belirtti.
- Uzman, çocuklarda kabızlığın büyük bölümünün dışkıyı tutma davranışından kaynaklandığını ve doğru beslenme, düzenli tuvalet alışkanlığı ile gerektiğinde ilaç tedavisinin birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Uzmanı Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, çocukluk çağında sık görülen kabızlığın karın ağrısı, iştahsızlık, dışkı kaçırma ve tuvalet korkusu gibi sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.
Kabızlık yalnızca dışkılama sıklığının azalmasıyla kendini göstermez. Uzun süre devam ettiğinde bağırsak fonksiyonlarını etkileyebilir ve çocuğun günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Uzman, kimi durumlarda beslenmeyi düzenlemenin tek başına yeterli olmadığını belirtti.
Uzm. Dr. Türkmen, dünya genelindeki araştırmalara göre çocukların yaklaşık yüzde 10’unda kabızlık görüldüğünü söyledi. Haftada iki veya daha az dışkılama, sert ve büyük hacimli dışkı yapma, dışkılama sırasında ağrı, dışkıyı tutma davranışı ve iç çamaşırına dışkı kaçırma kabızlığın önemli belirtileri arasında sayıldı. Her gün dışkılayan bir çocukta da kabızlık görülebileceğini ifade etti.
Nedenler
Çocukluk çağındaki kabızlığın büyük bölümü "fonksiyonel kabızlık" olarak adlandırılıyor. Uzman, en önemli nedenlerden birinin dışkıyı tutma davranışı olduğunu söyledi. Tuvalet eğitimi döneminde yaşanan ağrılı dışkılamanın, çocuğun tuvaletten kaçınmasına yol açabildiğini belirten Türkmen, okul tuvaletini kullanmak istemeyen çocukların da tuvalet ihtiyacını erteleyebildiğini ifade etti. Yetersiz lif ve sıvı tüketimi, düzensiz beslenme ve hareketsizliğin de kabızlığa katkıda bulunabildiğini kaydetti. Türkmen, bu sürecin zamanla bir kısır döngüye dönüştüğünü söyledi.
Türkmen, kabızlığın erken dönemde tedavi edilmesinin önemine dikkat çekti. Uzun süre bağırsakta bekleyen dışkının sertleşerek dışkılamayı daha ağrılı hale getirdiğini belirtti. Süreç uzadığında bağırsağın son bölümü olan rektumun genişleyebileceğini ve çocuğun dışkılama ihtiyacını hissetmesinin azalabileceğini söyledi.
Bazı çocuklarda sert dışkının çevresinden daha yumuşak dışkının sızabildiğini ve çocuğun bunu fark etmeden iç çamaşırını kirletebileceğini belirten Türkmen, ailelerin bunu ishal ya da dikkatsizlik olarak yorumlayabileceğine dikkat çekti. Uzman, bu durumun ileri derecede kabızlığın bir belirtisi olabileceğini ve çocuğu suçlamanın ya da cezalandırmanın sorunu büyütebileceğini söyledi.
Alarm veren belirtiler
Çocuklarda kabızlığın çoğunlukla fonksiyonel nedenlerle ortaya çıktığını, ancak bazı durumlarda başka hastalıkların belirtisi olabileceğini hatırlatan Türkmen, bazı bulguların göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Yaşamın ilk ayında başlayan kabızlık, yenidoğan bebeğin ilk dışkısını 48 saatten geç yapması, karında belirgin şişlik, özellikle safralı kusma, büyüme ve kilo alımında yetersizlik, dışkıda açıklanamayan kan ile bacaklarda güçsüzlük ya da yürüme bozukluğunun mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu durumlarda Hirschsprung hastalığı, nörolojik ya da anatomik hastalıklar, metabolik hastalıklar, hipotiroidi, çölyak hastalığı ve besin alerjisi gibi nedenlerin araştırılabileceğini söyledi.
Beslenme ve ilaç tedavisi
Türkmen, kabızlık tedavisinde beslenmenin önemli olduğunu, ancak her çocukta tek başına yeterli olmayabileceğini belirtti. 2026 yılında yayımlanan Avrupa ve Kuzey Amerika Çocuk Gastroenteroloji Derneklerinin ortak tedavi rehberine dikkat çekerek çocukların yaşına uygun su tüketmesi, sebze, meyve ve tam tahıl gibi lifli besinleri yeterli almasının ve düzenli fiziksel aktivite yapmasının önemli olduğunu söyledi. Uzun süredir kabızlığı olan, sert ve ağrılı dışkılayan ya da bağırsakta birikim gelişmiş çocuklarda yalnızca beslenme düzenlemesinin yetmeyebileceğini, gerektiğinde uygun ilaç tedavisine de başlanması gerektiğini ifade etti.
Ailelerin dışkı yumuşatıcı ilaçlara karşı zaman zaman çekinceleri olabildiğini belirten Türkmen, tedavide doğru ilaç, doz ve sürenin önemini vurguladı. Bağırsakta yoğun birikim varsa önce bunun giderilmesi, ardından yeniden oluşmasını önleyecek tedaviye geçilmesi gerektiğini söyledi. Laksatiflerin yetersiz dozda verilmesi ya da dışkılama düzelir düzelmez kesilmesinin kabızlığın tekrarlamasına yol açabileceğini belirtti. Ailelerin ilaçları kendi kararlarıyla kesmek yerine hekimleriyle birlikte tedavi sürecini yönetmeleri gerektiğini ifade etti.
Tuvalet alışkanlığı
Türkmen, ilaç ve beslenmenin yanı sıra doğru tuvalet alışkanlığının kazandırılmasının da önemli olduğunu söyledi. Çocukların özellikle yemeklerden sonra düzenli olarak tuvalete oturmasının teşvik edilmesini, ayaklarının yere ya da bir basamağa desteklenmesini, rahat bir oturma pozisyonu sağlanmasını ve acele ettirilmemesini önerdi. Dışkılayamayan çocuğun suçlanmaması, cezalandırılmaması ve zorlanmaması gerektiğini vurgulayarak amacın tuvaleti çocuk için korkulan bir ortam olmaktan çıkarmak olduğunu belirtti.
Türkmen, tedavinin hedefinin yalnızca dışkılamayı sağlamak olmadığını, düzenli, yumuşak ve ağrısız dışkılama alışkanlığının yeniden kazandırılmasının esas olduğunu söyledi. Doğru beslenme, düzenli tuvalet alışkanlığı ve gerektiğinde uygun dozda, yeterli süre kullanılan ilaç tedavisiyle çocukların büyük bölümünde başarılı sonuçlar alınabileceğini ifade etti.
Kabızlığı önlemek için 7 öneri
1. Su tüketimini destekleyin: Çocuğunuzun yaşına uygun miktarda su içmesini sağlayın.
2. Lifli besinlere yer verin: Günlük beslenmesinde sebze, meyve ve tam tahıllı gıdaların bulunmasına özen gösterin.
3. Tuvalet alışkanlığı kazandırın: Özellikle yemeklerden sonra çocuğunuzu düzenli olarak tuvalete oturmaya teşvik edin.
4. Tuvaleti ertelemesine izin vermeyin: Dışkılama ihtiyacını hissettiğinde tuvalete gitmesini destekleyin.
5. Hareket etmesini sağlayın: Yaşına uygun fiziksel aktiviteler ve oyunlarla hareketli bir yaşamı teşvik edin.
6. Tuvalet konusunda baskı yapmayın: Çocuğunuzu dışkılamaya zorlamayın, suçlamayın veya cezalandırmayın.
7. Kabızlık uzarsa uzman desteği alın: Sert ve ağrılı dışkılama, dışkı tutma ya da iç çamaşırına dışkı kaçırma belirtileri sürüyorsa çocuk doktoruna başvurun.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
